in

สาเหตุของภาวะช็อก (Shock)

เมื่อไปสู่สถานการณ์ที่บางทีอาจเป็นโทษถึงชีวิต ร่างกายจะมีกลไกการปกป้องคุ้มครองโดยสั่งให้เส้นเลือดส่วนปลายมีการหดตัวในตอนแรกๆเพื่อช่วยทำให้ความดันเลือดของร่างกายที่ลดลดลงยังสามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงอวัยะสำคัญได้พอเพียง ยกตัวอย่างเช่น หัวใจและก็สมอง รวมทั้งในเวลาเดียวกันก็มีการหลั่งฮอร์โมนที่มีชื่อว่า อะดรีนาลีน (Adrenaline) กระตุ้นให้เกิดความเคลื่อนไหวทางร่างกาย โดยเส้นโลหิตจะหดตัวเพื่อรักษาความดันโลหิต แล้วก็ทำให้หัวใจสูบฉีดได้มากขึ้น เพื่อจัดการกับเหตุการณ์เร่งด่วนชั่วครั้งชั่วคราว ด้วยเหตุว่าถ้าความดันเลือดลดลดน้อยลงมากมายอาจจะก่อให้เกิดอาการช็อกและก็ทำให้เกิดการตาย

สภาวะช็อกบางทีอาจเป็นสภาพการณ์อะไรก็ตามของร่างกายที่ทำให้การไหลเวียนของโลหิตลดลงกระทั่งกำเนิดความดันเลือดต่ำ แล้วก็ทำให้การสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆภายในร่างกายน้อยเกินไป การเกิดสภาวะช็อกก็เลยแบ่งออกได้เป็นหลายกรุ๊ป ปัจจัยที่พบได้มากมีดังนี้

สภาวะช็อกจากการอุดกันนอกหัวใจ (Obstructive Shock) มีต้นเหตุมาจากเลือดไม่สามารถที่จะไหลเวียนไปเลี้ยงส่วนต่างๆได้ตามธรรมดา ซึ่งสำเร็จที่เกิดได้จากหลายกรณี ตัวอย่างเช่น ลิ่มเลือดอุดกันในปอด (Pulmonary Embolism: PE) หรือสถานการณ์ใดๆก็ตามที่ทำให้มีการเกิดการสั่งสมของอากาศรวมทั้งของเหลวในโพรงช่องอก ดังเช่น สภาวะโพรงเยื่อหุ้มปอดมีอากาศ (Pneumothorax) หรือสภาวะปอดแตก (Collapsed Lung) ภาวการณ์เลือดไหลในช่องปอด (Hemothorax) ภาวการณ์บีบหัวใจ (Cardiac Tamponade)

สภาวะช็อกจากโรคหัวใจ (Cardiogenic Shock) มีต้นเหตุมาจากหัวใจรวมทั้งเส้นโลหิตขนาดใหญ่ได้รับความเสื่อมโทรมหรือกำเนิดความแปลก ก็เลยทำให้เลือดสูบฉีดไปเลี้ยงทั่วร่างกายได้ลดน้อยลง ซึ่งบางทีอาจมีสาเหตุจากกล้ามเนื้อหัวใจถูกทำลาย หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือเต้นช้าไม่ดีเหมือนปกติ กล้ามเนื้อหัวใจตายฉับพลัน (Heart Attack) หรือสภาวะหัวใจวาย (Congestive Heart Failure: CHF) เมื่อเกิดอาการช็อกจากต้นสายปลายเหตุนี้บางทีอาจนำมาซึ่งการตายภายในระยะเวลาเร็ว

สภาวะช็อกจากจำนวนเลือดน้อยลง (Distributive Shock) เกิดขึ้นเมื่อเส้นเลือดขยายตัวใหญ่ขึ้น แต่ว่ายังมีจำนวนเลือดเหมือนเดิม ก็เลยทำให้เส้นโลหิตสูญเสียการตึงตัวแล้วก็เลือดไปเลี้ยงอวัยวะต่างๆได้น้อยเกินไป ซึ่งมีหลายกรณี อย่างเช่น

  • ปฏิกิริยาภูมิแพ้อย่างกระทันหัน (Anaphylactic Shock/Anaphylaxis) เพราะภูมิคุ้มกันไวต่อสิ่งเร้ามากยิ่งกว่าธรรมดา เป็นต้นว่า แมลงกัด ยา อาหารทะเล ถั่ว ก่อให้เกิดอาการแพ้อย่างหนักตามมา
  • ภาวการณ์ติดเชื้อโรคในกระแสโลหิต (Septic Shock/Blood Poisoning) เกิดขึ้นได้เนื่องมาจากเชื้อแบคทีเรียประเภทต่างๆไปสู่กระแสโลหิตรวมทั้งสร้างพิษที่มีอันตรายต่ออวัยวะในระบบต่างๆของร่างกาย ซึ่งการได้รับเชื้อบางทีอาจกำเนิดได้จากหลายโรค ตัวอย่างเช่น โรคปอดอักเสบ เซลล์เยื่ออักเสบจากการรับเชื้อที่ผิวหนัง (Cellulitis) การรับเชื้อในระบบทางเท้าเยี่ยว การได้รับเชื้อในท้อง เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ทำให้แบคทีเรียไปสู่กระแสโลหิตและก็ปลดปล่อยพิษออกมา
  • พิษของยา (Drug Toxicity) หรือการได้รับบาดเจ็บทางสมอง

ภาวการณ์ช็อกจากร่างกายสูญเสียน้ำและก็เกลือแร่ (Hypovolemic Shock) มีเหตุที่เกิดจากจำนวนน้ำรวมทั้งเกลือแร่ภายในร่างกายต่ำลง หรือจำนวนเลือดภายในร่างกายต่ำลง ทำให้หัวใจไม่สามารถที่จะสูบฉีดเลือดเพื่อขนส่งออกสิเจนและก็สารอาหารไปเลี้ยงทั่วร่างกายพอเพียง ซึ่งบางทีอาจเกิดขึ้นได้เนื่องมาจากการบาดเจ็บทางร่างกายอย่างหนักกระทั่งเสียเลือดจำนวนมาก โรคโลหิตจางขั้นร้ายแรงหรือสภาวะขาดน้ำร้ายแรง