in

สาเหตุของตับอักเสบ (Hepatitis)

ตับอักเสบบางทีอาจเกิดขึ้นได้จากหลายกรณี ดังต่อไปนี้

ตับอักเสบจากเชื้อไวรัส

  • ตับอักเสบ เอ เป็นประเภทที่พบได้ทั่วไปในประเทศที่มีระบบระเบียบสาธารณะสุขไม่ดี มีต้นเหตุที่เกิดจากการได้รับเชื้อเชื้อไวรัสตับอักเสบประเภทเอ (Hepatitis A Virus: HAV) ผ่านทางการกินอาหารหรือการกินน้ำที่แปดเปื้อนเชื้อไวรัสซึ่งออกมาจากอุจจาระของผู้ติดเชื้อโรค โดยประเทศด้อยพัฒนาจะมีการแพร่ระบาดเชื้อมากยิ่งกว่าประเทศที่ปรับปรุงแล้ว
  • ตับอักเสบ บี สามารถติดต่อผ่านทางเลือดหรือของเหลวภายในร่างกาย จากแม่สู่ลูก จากการมีเซ็กส์ หรือใช้เข็มฉีดยาร่วมกับคนที่ติดโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบจำพวกบี (Hepatitis B Virus: HBV) พบได้ทั่วไปในประเทศแถบเอเซียอาคเนย์ รวมทั้งเมืองไทยด้วย
  • ตับอักเสบ ซี มีต้นเหตุจากการได้รับของเหลวจากร่างกายของคนที่ติดเชื้อโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบจำพวกซี (Hepatitis C Virus: HCV) โดยตรง ทั้งยังจากการมีเซ็กส์ การใช้เข็มฉีดยาร่วมกับคนที่ติดโรค หรือติดต่อผ่านทางเลือดจากแม่สู่ลูก คนที่ติดโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบ ซี ราว 70-85% บางทีอาจเจ็บไข้เรื้อรังรวมทั้งพบเจอปัญหาสุขภาพระยะยาว หรือบางทีอาจเจ็บไข้ถึงกับตายได้
  • ตับอักเสบ ดี เป็นประเภทที่ร้ายแรงแล้วก็เจอได้น้อย มีเหตุที่เกิดจากการติดเชื้อเชื้อไวรัสตับอักเสบจำพวกดี (Hepatitis D Virus: HDV) จากเลือดของคนที่ติดโรคโดยตรง แล้วก็เกิดขึ้นกับคนที่ติดเชื้อโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี แค่นั้น เนื่องจากว่าเชื้อไวรัสตับอักเสบประเภทดีไม่อาจจะแพร่เชื้อได้ถ้าเกิดว่าไม่มีเชื้อไวรัสตับอักเสบบีภายในร่างกาย
  • ตับอักเสบ อี เป็นการติดเชื้อโรคเชื้อไวรัสตับอักเสบจำพวกอี (Hepatitis E Virus: HEV) จากการบริโภคน้ำหรือของกินที่มีอุจจาระที่ติดโรคแปดเปื้อนอยู่ เจอได้ในประเทศแถบทวีปเอเชีย ตะวันออกกลาง อเมริกากึ่งกลาง และก็แอฟริกา โดยเฉพาะอย่างยิ่งพื้นที่ที่มีปัญหาด้านสาธารณสุข ระบบจัดแจงน้ำไม่ดี น้ำแปดเปื้อน หรือการบริโภคอาหารจำพวกที่เป็นเนื้อสัตว์ที่ไม่ผ่านการปรุงสุกเพื่อทำลายเชื้อก่อน

ตับอักเสบจากยาและก็ได้รับพิษ การใช้ยาเกินจำนวนรวมทั้งช่วงเวลาที่ระบุ หรือแม้กระทั้งการใช้ยาบางประเภทในจำนวนน้อยก็บางทีอาจสร้างความย่ำแย่ต่อตับได้ ตัวอย่างเช่น ยาพาราที่มีส่วนผสมของพาราเซตามอล ยากลุ่มเอ็นเสด ยาคุม ยาแก้อักเสบอะม็อกซีซิลลินที่มีส่วนผสมของคลาวูลาเนท ยากลุ่มซัลฟา ยากลุ่มสแตตำหนิน ยาอะไม่โอดาโรน ยาอะนาบอลิกสเตียรอยด์ ยาคลอร์โปรมาซีน ยาอิริโทรมัยสิน ยาเมทิลโดขว้าง ยาไอโซไนอาสิด ยาเมโธเทเกลื่อนกลาดเซท ยาเตตราไซคลีน แล้วก็ยากันชักบางประเภท ฯลฯ

ยิ่งไปกว่านี้ การได้รับสารเคมีบางประเภทไปสู่ร่างกายก็อาจจะก่อให้ตับอักเสบได้ ดังเช่น สารคาร์บอนเตตระคลอไรด์ สารกำจัดศัตรูพืชพาราคว็อท แล้วก็สารโพลีคลอริเนตไปฟีนิล รวมทั้งสมุนไพรแล้วก็อาหารเสริมบางจำพวกก็อาจมีพิษต่อตับได้ โดยเฉพาะ ถ้าหากบริโภคผิดแนวทาง ดังเช่นว่า ว่านหางจระเข้ แบลควัวฮอส คอมเพรย์ อีเฟรดา คาวา ฯลฯ

ตับอักเสบจากการโต้ตอบของระบบภูมิต้านทาน ระบบภูมิต้านทานร่างกายปฏิบัติงานบกพร่อง จู่โจมรวมทั้งขวางลักษณะการทำงานของตับ ทำให้ตับเสียหายจนถึงบางทีอาจมีการอับเสบตั้งแต่จำพวกไม่ร้ายแรงจนกระทั่งขั้นร้ายแรง โดยปัจจัยนี้ได้โอกาสเกิดขึ้นกับผู้หญิงได้มากกว่าผู้ชายราวๆ 3 เท่า

ตับอักเสบจากการดื่มแอลกอฮอล์ การดื่มแอลกอฮอล์จำนวนมากบางทีอาจส่งผลให้ตับกำเนิดความทรุดโทรมหรืออักเสบได้ เนื่องจากแอลกอฮอล์จะทำลายเซลล์ตับ ถ้าเกิดปลดปล่อยไว้นานและไม่ได้รับการดูแลรักษา อาจส่งผลให้ตับเสียหายถาวร ส่งผลให้เกิดภาวการณ์ตับวายรวมทั้งโรคตับแข็งได้

ตับอักเสบที่มิได้มีต้นเหตุมาจากแอลกอฮอลล์ หรือ NASH (Nonalcoholic Steatohepatitis) เป็นภาวการณ์ตับอักเสบที่เกิดขึ้นจากไขมันพอกตับ มักไม่ค่อยเจออาการแสดง หรืออาการแสดงบางทีอาจปรากฏขึ้นเมื่อตับอักเสบไปสู่สภาวะที่ร้ายแรงขึ้น ซึ่งทำให้มีลักษณะ ตัวอย่างเช่น อ่อนเพลียอ่อนกำลังอย่างมาก น้ำหนักลดโดยหาปัจจัยมิได้ เจ็บท้องขวาบนรอบๆใต้ชายโครง ภาวการณ์โรคตับเหลืองหรืออาการตัวเหลืองตาเหลือง ฯลฯ และก็สภาวะนี้อาจจะส่งผลให้กำเนิดรอยแผลเป็นที่ตับกระทั่งทำให้เกิดโรคตับแข็งได้สุดท้าย ฉะนั้น ทัศนคติของคนทั่วๆไปที่ว่าตนมิได้ดื่มแอลกอฮอลล์อย่างมากก็ไม่น่าจะเป็นโรคตับอักเสบหรือโรคตับแข็งได้ก็เลยไม่เป็นความจริง โดยภาวการณ์ NASH พบมากขึ้นเรื่อยในพลเมืองเดี๋ยวนี้ จากสถิติของประเทศที่มีพลเมืองเยอะมากอย่างสหรัฐฯ พบว่า 2- 5 % ของคนอเมริกันมีอาการป่วยเป็นภาวการณ์ NASH ซึ่งการดำเนินโรคเริ่มจากการเกิดไขมันสะสมในตับ แล้วต่อจากนั้นอาจมีเหตุกระตุ้นแล้วส่งผลให้มีการเกิดการอักเสบ พังผืด แล้วก็การถึงแก่กรรมของเซลล์ตับ โดยมีคนที่อยู่ในกรุ๊ปเสี่ยง เป็นต้นว่า คนเจ็บโรคอ้วน เบาหวาน ภาวการณ์ไขมันในเลือดสูง และก็ความดันโลหิตสูง ฯลฯ